Manolis Makaris
Μονεμβασιά: Το τελεφερίκ απειλεί την προοπτική ένταξης στην UNESCO και στερείται τεκμηριωμένης βιωσιμότητας
Η συζήτηση με τον γραμματέα του Συλλόγου Φίλων της Μονεμβασιάς, κ. Κουρκούλη, ανέδειξε με ιδιαίτερη σαφήνεια αυτό που εδώ και καιρό επισημαίνουμε: το σχεδιαζόμενο τελεφερίκ στην Άνω Πόλη της Μονεμβασιάς δεν είναι ένα απλό τεχνικό έργο. Είναι μια παρέμβαση που μπορεί να αλλοιώσει καθοριστικά τον χαρακτήρα του μνημείου και να υπονομεύσει την προοπτική ένταξής του στον Κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.
Η Μονεμβασιά διαθέτει όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά που θα μπορούσαν να τη φέρουν στο επίκεντρο μιας σοβαρής διεκδίκησης διεθνούς αναγνώρισης: μοναδικό ιστορικό τοπίο, βυζαντινή και μεταβυζαντινή κληρονομιά, ιδιαίτερη αρχιτεκτονική φυσιογνωμία, αδιάσπαστη σχέση του Κάστρου με τον βράχο και τη θάλασσα.
Όμως ακριβώς αυτά τα στοιχεία - η αυθεντικότητα, η ακεραιότητα, η οπτική ενότητα και ο ιστορικός χαρακτήρας του μνημειακού τοπίου - είναι εκείνα που κινδυνεύουν να πληγούν από μια βαριά και δυσανάλογη κατασκευή.
Όπως επισημάνθηκε στη συζήτηση, το τελεφερίκ και οι συνοδευτικές κατασκευές του μπορεί να αποτελέσουν το κρίσιμο εμπόδιο για μια μελλοντική ένταξη της Μονεμβασιάς στην UNESCO. Δεν πρόκειται για κινδυνολογία. Πρόκειται για συμπέρασμα όσων έχουν μελετήσει τις διαδικασίες αξιολόγησης τέτοιων μνημείων και γνωρίζουν πόσο αυστηρά εξετάζονται οι παρεμβάσεις που αλλοιώνουν το ιστορικό τοπίο.
Το μήνυμα προς τους κατοίκους της Μονεμβασιάς πρέπει να είναι καθαρό: όσοι υποστηρίζουν ότι προωθούν το έργο για την «ανάπτυξη» ή από «αγάπη για τον τόπο», οφείλουν να εξηγήσουν γιατί επιμένουν σε μια επιλογή που μπορεί να στερήσει από τη Μονεμβασιά τη μεγαλύτερη διεθνή αναγνώριση που θα μπορούσε να διεκδικήσει.
Το δεύτερο σοβαρό ζήτημα είναι η οικονομική βιωσιμότητα του έργου. Μέχρι σήμερα δεν έχουν παρουσιαστεί δημόσια επαρκή στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι το τελεφερίκ μπορεί να λειτουργήσει βιώσιμα. Δεν έχει δοθεί πειστική απάντηση για το κόστος λειτουργίας, συντήρησης, προσωπικού, ασφάλειας και εποχικής λειτουργίας.
Εάν, όπως αναφέρθηκε, απαιτούνται τουλάχιστον 8 έως 10 εργαζόμενοι σε βάρδιες, εάν το έργο θα λειτουργεί ουσιαστικά για περιορισμένους μήνες τον χρόνο και εάν στην Άνω Πόλη το βασικό σημείο επίσκεψης είναι η Αγία Σοφία, τότε γεννάται ένα εύλογο ερώτημα: πώς θα αυτοχρηματοδοτηθεί αυτό το έργο;
Η απάντηση φαίνεται να οδηγεί σε δύο επικίνδυνες κατευθύνσεις: είτε σε ακριβό εισιτήριο για τους επισκέπτες, ακόμη και στην είσοδο της Άνω Πόλης, είτε σε νέες εμπορικές εγκαταστάσεις μέσα στον αρχαιολογικό χώρο ώστε το έργο να καταστεί οικονομικά ανταποδοτικό. Και οι δύο προοπτικές είναι εξαιρετικά προβληματικές.
Η Μονεμβασιά δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως πεδίο πειραματισμού, ούτε ως εργολαβικό αντικείμενο που «πρέπει να γίνει επειδή έχει δρομολογηθεί». Δεν μπορεί ένα τόσο ευαίσθητο μνημείο να θυσιαστεί σε μια επιλογή χωρίς πλήρη διαφάνεια, χωρίς ουσιαστική διαβούλευση, χωρίς τεκμηριωμένη μελέτη βιωσιμότητας και χωρίς σοβαρή αξιολόγηση εναλλακτικών λύσεων προσβασιμότητας.
Η προσβασιμότητα είναι αναγκαία. Αλλά δεν μπορεί να γίνεται άλλοθι για την καταστροφή του μνημείου. Υπάρχουν ήπιες, αναστρέψιμες και συμβατές λύσεις που σέβονται το ιστορικό τοπίο και δεν ακυρώνουν την προοπτική UNESCO.
Η θέση μας είναι σαφής:
Να ανασταλεί άμεσα το έργο του τελεφερίκ.
Να δημοσιοποιηθούν όλες οι μελέτες.
Να παρουσιαστεί πλήρης μελέτη οικονομικής βιωσιμότητας.
Να εξεταστούν ήπιες εναλλακτικές λύσεις προσβασιμότητας.
Να ξεκινήσει σοβαρά η διαδικασία διεκδίκησης ένταξης της Μονεμβασιάς στην UNESCO.
Η Μονεμβασιά δεν χρειάζεται έργα που αλλοιώνουν την ψυχή της. Χρειάζεται προστασία, σεβασμό και ένα ολοκληρωμένο σχέδιο ανάδειξης αντάξιο της ιστορίας της.
Μονεμβασιά: Το τελεφερίκ απειλεί την προοπτική ένταξης στην UNESCO και στερείται τεκμηριωμένης βιωσιμότητας
Η συζήτηση με τον γραμματέα του Συλλόγου Φίλων της Μονεμβασιάς, κ. Κουρκούλη, ανέδειξε με ιδιαίτερη σαφήνεια αυτό που εδώ και καιρό επισημαίνουμε: το σχεδιαζόμενο τελεφερίκ στην Άνω Πόλη της Μονεμβασιάς δεν είναι ένα απλό τεχνικό έργο. Είναι μια παρέμβαση που μπορεί να αλλοιώσει καθοριστικά τον χαρακτήρα του μνημείου και να υπονομεύσει την προοπτική ένταξής του στον Κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.
Η Μονεμβασιά διαθέτει όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά που θα μπορούσαν να τη φέρουν στο επίκεντρο μιας σοβαρής διεκδίκησης διεθνούς αναγνώρισης: μοναδικό ιστορικό τοπίο, βυζαντινή και μεταβυζαντινή κληρονομιά, ιδιαίτερη αρχιτεκτονική φυσιογνωμία, αδιάσπαστη σχέση του Κάστρου με τον βράχο και τη θάλασσα.
Όμως ακριβώς αυτά τα στοιχεία - η αυθεντικότητα, η ακεραιότητα, η οπτική ενότητα και ο ιστορικός χαρακτήρας του μνημειακού τοπίου - είναι εκείνα που κινδυνεύουν να πληγούν από μια βαριά και δυσανάλογη κατασκευή.
Όπως επισημάνθηκε στη συζήτηση, το τελεφερίκ και οι συνοδευτικές κατασκευές του μπορεί να αποτελέσουν το κρίσιμο εμπόδιο για μια μελλοντική ένταξη της Μονεμβασιάς στην UNESCO. Δεν πρόκειται για κινδυνολογία. Πρόκειται για συμπέρασμα όσων έχουν μελετήσει τις διαδικασίες αξιολόγησης τέτοιων μνημείων και γνωρίζουν πόσο αυστηρά εξετάζονται οι παρεμβάσεις που αλλοιώνουν το ιστορικό τοπίο.
Το μήνυμα προς τους κατοίκους της Μονεμβασιάς πρέπει να είναι καθαρό: όσοι υποστηρίζουν ότι προωθούν το έργο για την «ανάπτυξη» ή από «αγάπη για τον τόπο», οφείλουν να εξηγήσουν γιατί επιμένουν σε μια επιλογή που μπορεί να στερήσει από τη Μονεμβασιά τη μεγαλύτερη διεθνή αναγνώριση που θα μπορούσε να διεκδικήσει.
Το δεύτερο σοβαρό ζήτημα είναι η οικονομική βιωσιμότητα του έργου. Μέχρι σήμερα δεν έχουν παρουσιαστεί δημόσια επαρκή στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι το τελεφερίκ μπορεί να λειτουργήσει βιώσιμα. Δεν έχει δοθεί πειστική απάντηση για το κόστος λειτουργίας, συντήρησης, προσωπικού, ασφάλειας και εποχικής λειτουργίας.
Εάν, όπως αναφέρθηκε, απαιτούνται τουλάχιστον 8 έως 10 εργαζόμενοι σε βάρδιες, εάν το έργο θα λειτουργεί ουσιαστικά για περιορισμένους μήνες τον χρόνο και εάν στην Άνω Πόλη το βασικό σημείο επίσκεψης είναι η Αγία Σοφία, τότε γεννάται ένα εύλογο ερώτημα: πώς θα αυτοχρηματοδοτηθεί αυτό το έργο;
Η απάντηση φαίνεται να οδηγεί σε δύο επικίνδυνες κατευθύνσεις: είτε σε ακριβό εισιτήριο για τους επισκέπτες, ακόμη και στην είσοδο της Άνω Πόλης, είτε σε νέες εμπορικές εγκαταστάσεις μέσα στον αρχαιολογικό χώρο ώστε το έργο να καταστεί οικονομικά ανταποδοτικό. Και οι δύο προοπτικές είναι εξαιρετικά προβληματικές.
Η Μονεμβασιά δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως πεδίο πειραματισμού, ούτε ως εργολαβικό αντικείμενο που «πρέπει να γίνει επειδή έχει δρομολογηθεί». Δεν μπορεί ένα τόσο ευαίσθητο μνημείο να θυσιαστεί σε μια επιλογή χωρίς πλήρη διαφάνεια, χωρίς ουσιαστική διαβούλευση, χωρίς τεκμηριωμένη μελέτη βιωσιμότητας και χωρίς σοβαρή αξιολόγηση εναλλακτικών λύσεων προσβασιμότητας.
Η προσβασιμότητα είναι αναγκαία. Αλλά δεν μπορεί να γίνεται άλλοθι για την καταστροφή του μνημείου. Υπάρχουν ήπιες, αναστρέψιμες και συμβατές λύσεις που σέβονται το ιστορικό τοπίο και δεν ακυρώνουν την προοπτική UNESCO.
Η θέση μας είναι σαφής:
Να ανασταλεί άμεσα το έργο του τελεφερίκ.
Να δημοσιοποιηθούν όλες οι μελέτες.
Να παρουσιαστεί πλήρης μελέτη οικονομικής βιωσιμότητας.
Να εξεταστούν ήπιες εναλλακτικές λύσεις προσβασιμότητας.
Να ξεκινήσει σοβαρά η διαδικασία διεκδίκησης ένταξης της Μονεμβασιάς στην UNESCO.
Η Μονεμβασιά δεν χρειάζεται έργα που αλλοιώνουν την ψυχή της. Χρειάζεται προστασία, σεβασμό και ένα ολοκληρωμένο σχέδιο ανάδειξης αντάξιο της ιστορίας της.
.jpg)
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου